Bulgur Çeşitleri: Kitel, Köftelik ve Pilavlık Bulgur Farkı
Bulgur çeşitleri çoğu zaman tane iriliğine göre ayrılır ve doğru bulgur, yemeğin kıvamını belirler. Pilavlık bulgurla köfte hamuru yoğurulmaz, ince bulgurla da dolma pilavı olmaz. Bu rehberde bulgur çeşitlerini, kitel bulguru ile köftelik bulgur arasındaki farkı, hangi yemekte hangisinin kullanıldığını ve alırken nelere dikkat edeceğinizi anlattık.
Bulgur nedir, nasıl yapılır?
Bulgur, buğdayın haşlanıp kurutulduktan sonra kabuğunun ayrılması ve kırılmasıyla elde edilen bir tahıl ürünüdür. Kırılma inceliğine göre farklı numaralarda ayrılır. Siirt gibi bazı yörelerde ise kitel yapımı için çok ince taneli özel bir bulgur kullanılır; buna kitel bulguru denir.
Bulgur çeşitleri ve kullanım yerleri
| Çeşit | Tane yapısı | Genellikle kullanıldığı yemekler |
|---|---|---|
| İri bulgur | Kalın taneli | Pilav, çorba, dolma iç harcı |
| Pilavlık (orta) bulgur | Orta taneli | Bulgur pilavı, bazı çorbalar |
| Köftelik (ince) bulgur | İnce taneli | Kısır, mercimek köftesi, içli köfte dış harcı |
| Kitel bulguru | Çok ince taneli | Siirt usulü kitel (içli köfte), bulgur hamurlu yemekler |
Tane inceldikçe bulgur suyu daha hızlı çeker ve yoğrulduğunda daha çok bir araya gelip hamur oluşturur. İri tane ise pilavda tane tane kalır.
Kitel bulguru ne işe yarar?
Kitel bulguru, Siirt mutfağının geleneksel yemeği kitel için kullanılır. Kitel, dış kısmı bulgurdan, içi kıymalı harçtan yapılan, yassı şekillendirilip haşlanan bir içli köftedir. Yörede “Siirt usulü içli köfte” de denir. Kitelin tarifini Siirt Fıstık’taki kitel bulgur rehberinde, kitel ile içli köfte arasındaki farkları ise Büryan Kebap’taki kitel ve içli köfte farkı yazısında bulabilirsiniz.
Kitel bulgur yerine ne kullanılır?
Kitel bulgurunu bulamazsanız ince köftelik bulgur kullanabilirsiniz. Aradaki fark tane iriliğidir; ince köftelik bulgurla hamuru daha uzun yoğurmak ve suyu azar azar eklemek gerekir. Pilavlık ya da iri bulgurla kitel hamuru birleşmez. Ayrıntılı karşılaştırma için kitel bulgur nedir yazısına bakabilirsiniz.
Bulgur alırken nelere dikkat edilmeli?
- Tane iriliği: Yapacağınız yemeğe uygun numarayı seçin; paket üzerinde “pilavlık”, “köftelik” ya da “kitel” yazmasına bakın.
- Renk ve koku: Bulgur temiz, açık-kahverengi tonlu ve tahıl kokulu olmalı; ekşi, rutubetli ya da yağımsı koku taşımamalıdır.
- Katkı ve yabancı madde: Taş, kabuk ya da böcek kalıntısı olmamalıdır.
- Üretim tarihi: Ambalaj üzerindeki üretim ve son kullanma tarihine bakın.
- Ambalaj: Hava almayan, sağlam paketler tercih edin.
Bulgur nasıl saklanır?
Bulguru serin, kuru ve kapalı bir kapta, nemden ve ışıktan uzak saklayın. Paketi açtıktan sonra cam kavanoz ya da hava almayan bir kutu en iyisidir. Mutfakta güveç ve kısır gibi yemekler için ince bulguru, pilav için orta bulguru ayrı kavanozlarda tutmak işinizi kolaylaştırır.
Kitelin yanına ne yakışır?
Kitel genellikle tereyağında kızdırılmış pul biberli sosla servis edilir. Soslu yemeklerde pul biberin kalitesi önemlidir; baharat seçimi için temel baharatlar: pul biber, isot, kimyon, kekik yazımıza bakabilirsiniz. Siirt sofrasında ayran, turşu ve mevsim salatası eşlik eder, yemeğin ardından fıstıklı bir tatlı gelir. Siirt’in simgesi fıstığı tanımak isterseniz Antep fıstığı nasıl anlaşılır yazımıza ve kuruyemiş çeşitlerimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kitel bulguru nedir?
Kitel bulguru, ince köftelik bulgurdan daha ince taneli bir bulgurdur. Siirt usulü kitel yapımında kullanılır.
Kitel bulgur ile köftelik bulgur aynı mı?
Hayır, ama birbirinin yerine kullanılabilir. Kitel bulguru daha incedir; köftelik bulgurla hamurun daha uzun yoğrulması gerekir.
Kitel bulgur nerede satılır?
Yöresel ürün satan dükkânlarda, aktarlarda, bazı marketlerde ve internet sitelerinde bulunabilir. Paket üzerinde kitel ya da ince bulgur yazdığından emin olun.
Pilavlık bulgurla köfte yapılır mı?
Pilavlık bulgur iri olduğu için köfte hamuru oluşturmaz. Köfte, kısır ve içli köfte için ince bulgur kullanın.
İlgili yazılar
Siirt yemeklerinin yanına fıstık seven sofralar için 1. kalite Siirt fıstığı sayfasına da göz atabilirsiniz.
